Neo-Klasik İktisat mı, Avusturyacılar mı?

Meryem arkadaşımız, internette sormuş: “Tam rekabet piyasası, serbest piyasa içerisinde oluşması beklenen bir durum mu? Yoksa, piyasa içinde karşılaştırma yapılabilmesi için teoride sunulan (ideal) bir model mi?”

Bu soruya aşağıdaki makalede cevap verdim. Amacım , sık sık vahşi olmakla suçlanan neo-klasik iktisat anlayışına, yine klasik iktisata bağlı sayılan ama neo-klasik akımla bir çok konuda ihtilafa düşen “Avusturya İktisat Okulu’nun” getirdiği eleştirilerin de bir özetini sunmak.

---

Giriş

Bize ders kitaplarında okutulan iktisat , hemen hemen tüm öncüllerini “formel neo-klasik iktisat”tan devşiriyor.  Neo-klasik iktisat,  esasında mikro iktisat odaklı bir anlayış. (Zaten makro iktisatın kurucu babası Keynes sayılır, Keynes’ten önce üniversitelerde makro ekonomi denilen bir şey okutulmaz, bütün teori mikro ekonomi üzerinden anlatılırdı). Bilmeyenler için çok basit bir şekilde anlatacak olursak,  mikro iktisattan, firma (arz eden) veya kişilerin (talep eden) ekonomi içerisindeki aktivitelerini (ya da davranış kodlarını tutarlı bir çerçevede) anlamaya çalışan ekonomi bilimini kastediyoruz. .

Liberteryen Mantık ve Faşizm

Geçen hafta yazımızı şu soruyla bitirmiştik:

Avrupa’da devletler küçülürken yerini bireysel özgürlükler mi alacak?

Ve ben bu konuda iyimser olmadığımı söylemiştim. Nedenine gelince:

Avrupa’da sol partiler düşerken liberal partiler yükseliyor evet. Ama bir yandan da ırkçı partilerin çıkışı göze çarpıyor.

Hollanda’da Wilders’in liderliğindeki ve Avusturya’da yine aynı isimdeki ırkçı Özgürlük Partisi (ironi dedikleri bu olsa gerek), İsveç’teki İsveç Demokratları (isimler şaka gibi) ve Amerika’da Çay Partisi yükseliş trendindeler.

Sol Düşerken

Şunun adını net koyalım:

Avrupa ve Amerika’da sol sanıldığının aksine yükselmiyor, gittikçe irtifa kaybediyor.
Avrupa’da seçimleri takip ediyorsanız bunu çok net anlarsınız.

Almanya’nın köklü sosyal demokrat partisi SPD, 2005’te önce tek başına iktidarını kaybetti, 2009’da ise büyük bir hezimet yaşadı, iktidar ortaklığından da oldu. 1 yıldır iktidarda Hristiyan Demokratlar ve Liberaller bulunuyor.

İngiltere’de 13 senelik İşçi Partisi iktidarı (Labour) 2010’da yerini Muhafazakar – Liberal koalisyonuna bıraktı.
İsveç’te 40 yıla yakın iktidarda kalan ve “iskandinav sosyalizmi” ekonomik modelini iktisadi literatüre kazandıran Sosyal Demokrat parti, 2006’dan merkez sağ ittifak’a devrettiği iktidarı 2010’da da alamadı.

Yüksek Yargının Demokratik Meşruiyeti için EVET!

Yüksek Lisans'tan bir arkadaşım, anayasa paketine dair itirazlarını şu aşağıdaki paragrafta olduğu gibi benimle paylaştı:

"Öncelikle geçici 15.maddenin kaldırılmasının 12 eylül darbecilerinin yargılanması için değil sadece insanların dikkatlerini bu noktaya çekerek, değişikliğin kabul ettirilmeye çalışıldığını düşünüyorum. Bir de tabi seçim günü yargı konusunun zamanaşımına uğraması durumu sözkonusu! Zamanaşımının tam da o gün doluyor olması tuhaf!146.madde değişikliği ki bence en önemli madde bu: Anayasa mahkemesinin 4 asil üyesinin cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi, gerikalan 10 tanesinde de son sözü söyleyecek olması! eh geriye kalan üyeleri de meclis seçecek? ... Umarım merakını giderebilmişimdir."

Ben de aşağıdaki metindeki gibi, kendisine bir cevap verdim. Bir çok kemalistin temel itirazlarına bir cevap niteliğinde olduğundan, websitesine de koyalım dedik bu yazıyı. Hukukçu değilim ama konuya az buçuk vakıf arkadaşların değerlendirmelerini de alabilirsem memnun olurum..

Türkiye Yunanistan Olmaz; Ama...

Yandaki grafiğin de gösterdiği gibi, Türkiye’nin 2002 – 2009 yılları arasında kullandığı dış borç miktarı hızla artmıştır. AK Parti hükümetinin mali ve finans politikalarında liberal bir yol izlemesi, sadece kamu ekonomisinde değil özel sektörde de dış kaynak kullanımını özendirmiş ve grafikte de görüleceği üzere özel sektördeki dış borç artış oranı kamu maliyesinin kullanımının çok daha üstünde olmuştur. 2002’den beri sürekli artan özel sektöre ait dış borçlar yıllık %22.1’lik bir büyüme hızı ile 43 milyar dolardan 174 milyar dolara ulaşmıştır. Kamu Borçları ise daha çok yatay bir seyir izlemiş, 8 yıllık dönem boyunca artış hızı sadece %1.6’lerde kalarak 87 milyar dolardan 97 milyar dolara yükselmiştir. Toplam dış borç ise, özel sektörün borçlarının etkisiyle yılda %11.1 hızla büyüyerek 130 milyar dolardan 271 milyar’a ulaşmıştır. Kamu dış borcunun toplam dış borç içerisindeki payı 2002 yılında %67 iken, bu oran 2009’da %36’lara kadar düşmüş, özel sektörün dış borç oranı 2009 yılı sonu itibariyle %33’ten %64’lere kadar fırlamıştır. 

Türkiye Yunanistan Olur mu?

Türkiye Dış Borçluluk Analizi

Yunanistan’da başlayan dış borç krizi, ardından bu krizin Portekiz, İspanya, İtalya ve İzlanda’da belirme ihtimali, ister istemez akıllara “Türkiye’nin dış borç riski nedir?” sorusunu akıllara getiriyor. Türkiye’de de benzer bir süreç söz konusu olabilir mi, yoksa Türkiye dış borç konusunda 1999 ve 2001 krizinden beri bir hayli yol kat etti mi? Sıkça sorulan sorular bunlar olmakla birlikte, krizden önce de Türkiye’nin özellikle özel sektöre ait dış borcunun arttığı dile getiriliyor ve bunun ülkenin risk görünümünü arttırdığı iddia ediliyordu. 2008 krizinin ardından bir de komşuda yaşınan olumsuz gelişmeler, bu endişelerin yeniden artmasına neden olmadı değil. Bu bakımdan Türkiye’nin dış borçluluğunun incelenmesi bugünlerde büyük bir önem arzediyor.

Türkiye’de Dış Borçların Artış Oranı

Aşağıdaki grafiğin de gösterdiği gibi, Türkiye’nin 2002 – 2009 yılları arasında kullandığı dış borç miktarı hızla artmıştır. AK Parti hükümetinin mali ve finans politikalarında liberal bir yol izlemesi, sadece kamu ekonomisinde değil özel sektörde de dış kaynak kullanımını özendirmiş ve grafikte de görüleceği üzere özel sektördeki dış borç artış oranı kamu maliyesinin kullanımının çok daha üstünde olmuştur.

Yaklaşan İngiltere Seçimleri ve Liberalizmin Geleceği

Üç Hafta sonra Birleşik Krallık’ta (UK) genel seçimler olacak. 3 Parti yarışta öne çıkıyor; Muhafazakarlar (Tories), İşçi Partisi (Labor) ve Liberal Demokratlar (Lib-Dem).

Kamuoyu anketlerine göre de önde olan partiler sırasıyla yazdığım gibi. Tories birinci olacak heralde ama tek başına iktidar olmaları kesin değil. Olası bir diğer senaryo, Labor & Lib-Dem koalisyonu.

Bu arada Lib-Dem’ler ilk bakışta gözüktüğü gibi liberal bir parti değil. Sosyalist eğilimleri liberteryen eğilimlerinden daha fazla; özellikle sosyal adalet, ekonomik yönetim ve çevre meselelerinde bu fark ciddi bir şekilde hissediliyor.  Amerika’daki liberaller gibi aslında daha çok sosyal demokratlar.

İthalata Hayır Yoksulluğa Evet mi?

Bir kaç yıl önce global gıda piyasasında baş gösteren spekülatif fiyat artışları, yaşanan küresel krizin ardından günümüzde yerini hızlı düşüşlere bırakırken, ülkemizde ironik bir şekilde et fiyatları hiperenflasyon günlerini andıracak şekilde artmaktadır. Uygulanan yanlış tarım politikaları ve rekabetin önünü tıkayan korumacı zihniyet, bugün Avrupa’nın en pahalı etini yiyor olmamıza neden olmaktadır.

Bunun yanında Türkiye’de hayvancılık sektörünün ve et üreticilerinin önde gelenleri, bu fiyatların normal olduğunu, ithalata ve küresel rekabete izin verildiği takdirde, bizi çok kötü şeyler beklediğini iddia etmektedirler. Bu kötü şeylerin ne olduğu konusunda doyurucu açıklama yapmaktan uzak duran hayvan üreticilerinin hangi motivasyonla hareket ettiğini tahmin etmek zor değil. Avrupa standartları ile kıyaslandığında daha kalitesiz ama çok daha pahalı olan et ürünlerinin

Televizyonda 3H Tekel Eylemi

TEKEL işçilerinin Ankara'da sürdürdükleri eylem, İstanbul'da bir grup tarafından protesto edildi. Taksim'de bir araya gelen "Hürriyet, Hukuk, Hoşgörü" (3H) gurubu üyeleri, devletçi politikalar ve oy kaygısıyla TEKEL işçilerine normalin üzerinde ücretler verildiğini belirterek bunun ceremesini bütün vatandaşların çektiğini dile getirdi. İşçilere teklif edilen şartların iyi seviyede olduğu ifade edilen basın açıklamasında, "devletin malı denizse biz domuzuz" yazılı pankart taşınması dikkat çekti.

Ankara'da devam eden TEKEL işçilerinin eylemi bu kez karşıt bir grup tarafından protesto edilerek hükümetlerin devletçi politikalardan vazgeçmesi çağrısında bulunuldu. Taksim Atatürk Kültür Merkezi (AKM) önünde toplanan 3H hareketi grubu üyeleri yaptıkları basın açıklamasıyla TEKEL işçilerinin eylemlerinden duydukları rahatsızlığı dile getirdi. İşçilerin eylemleriyle birlikte devletçi anlayışın iflas ettiğinin ortayı çıktığı, uzun vadede devletin sigara değil yoksulluk ürettiği savunuldu. Göstericiler, üzerinde "devletçi ekonomi anlayışına son", "tekel sigara üretmez yoksulluk üretir", "Devletin malı denizse biz domuzuz" yazılı pankartlar taşıdı.

Basında Tekel Eylemimiz

 

Arkadaşlar;

Onca baskıya, hakarete ve tehdite rağmen, eylemimizi yapmayı başardık. Bugün (7 Şubat Pazar) saat 10.00’da AKM önünde, Türkiye'de bir ilki başardık ve Tekel işçileri meselesiyle yaratılan populist rant ekonomisini protesto ettik, bu gizli sömürüye, kanıksanmış devletçi zihniyete hayır dedik..

Açıkçası provakasyonlara mahal vermemek ve protestomuzu sorunsuz bir şekilde kamuoyuna aktarmak için eylem yeri ve saatini değiştirme kararı aldık. Mecidiyeköy’de yanımızda olmaya niyetilenmiş ama eyleme katılamayan arkadaşlara destekleri için şimdiden teşekkür ederiz. Bizi sabote etmek için o yağmurda çamurda boşu boşuna bekleyen solcu ve kemalist arkadaşlar adına da çok üzgünüz:)

Eylemimize basına yoğun ilgi gösterdi; google’a 3h hareketi ve tekel yazınca zaten görürsünüz. Sizin için seçtiğimiz haberler ise burada:

---

Vatan Gazetesi

Hürriyet

Milliyet

Haber Turk

SamanyoluHaber

Cnn Turk

Kanal Turk

Kanal D

Ve tabii ki TKP :)

---

3H Hareketi, özgürlüklerimize göz diken kollektivist zihniyete akılcı ve barışçıl eylemlerle cevap vermeye devam edecek..  

Siyasal, sosyal ve ekonomik hayatımızda 3H’nin hiç kaybolmaması dileğiyle.

 

3H Hareketi

www.3hhareketi.org